WONING SBKS
Sint-Amandsberg - Gent
Een jarenzestigwoning met de tuin als hart van het huis
Een jarenzestigwoning met de tuin als hart van het huis
In Sint-Amandsberg, op fietsafstand van het centrum van Gent, kreeg een rijwoning uit 1964 een nieuwe ruimtelijke organisatie. De woning maakt deel uit van een verkaveling uit 1964. Achter de compacte rijwoning ligt een diepe stadstuin, bijzonder voor een woning op deze plek in de stad. Die tuin werd het uitgangspunt voor de renovatie: achteraan werd een nieuwe leefkeuken ingericht die keuken, eetplaats en zithoek rechtstreeks met het groen verbindt.
De tuin was door de jaren heen dichtgegroeid. Vanuit de veranda en een raam van de eetkamer was er zicht op het groen, maar de verschillende leefruimtes stonden er niet rechtstreeks mee in verbinding. De renovatie hoefde daarvoor niet te leiden tot een grote uitbreiding. Vooral de organisatie van de bestaande ruimtes veranderde.
Aan de straatzijde liggen de woonkamer en het bureau. Die ruimtes hebben een meer formeel karakter en blijven grotendeels binnen de bestaande structuur van het huis. Achteraan werd een leefkeuken gerealiseerd die volledig op de tuin is gericht. Keuken, eetplaats en een kleine zithoek vormen er samen één open geheel.
De veranda en het gesloten volume waarin de oorspronkelijke eetkamer lag, verdwenen. In de plaats kwam een brede glaspartij die doorloopt tot onder de dakrand. Daardoor is de tuin vanuit verschillende plekken in de leefkeuken aanwezig: aan het aanrecht, aan de eettafel en vanuit de zithoek. De ruimte is naar het zuidwesten gericht en krijgt vooral in de namiddag en avond veel natuurlijk licht. Slanke raamprofielen houden het zicht rustig en laten de tuin de hoofdrol spelen.
De kleine zithoek naast de keuken geeft de leefkeuken een tweede schaal. Het is een plek om te lezen, even te zitten of een gesprek te voeren terwijl de rest van de woning gewoon verder leeft. Zo ontstond achteraan een informele plek die anders aanvoelt dan de woonkamer vooraan. De verschillende ruimtes kunnen tegelijk gebruikt worden zonder dat iedereen zich in dezelfde ruimte hoeft op te houden.
Achter het keukenvolume bleef een smalle doorgang tussen straat en tuin behouden. Die doet tegelijk dienst als bijkeuken en berging en houdt praktische functies uit het zicht van de leefruimte.
Ook de tuin werd niet volledig opnieuw aangelegd. Een aantal waardevolle bomen en struiken uit de oorspronkelijke aanleg van de jaren zestig bleef behouden. De rest werd heraangelegd. De bomen spelen intussen ook een belangrijke rol in het klimaat van de woning. In de zomer filteren ze het sterke zuidwestelijke zonlicht voor de grote glaspartijen. In de winter, wanneer ze kaal zijn, laten ze de laagstaande zon verder de woning binnendringen.
De uitbreiding bleef beperkt. De nieuwe achterbouw volgt de lijn van het oorspronkelijke eetkamervolume en blijft binnen de maximale bouwdiepte die voor de woning al gold. De renovatie draait daardoor vooral om een andere manier om de bestaande ruimte te gebruiken.
Ook op de verdiepingen bleef de structuur herkenbaar. De kleine oorspronkelijke badkamer op de eerste verdieping werd een douchekamer. Een van de kleinere slaapkamers kreeg een nieuwe bestemming als badkamer. Bijkomende slaapkamers werden op zolderniveau ingericht.
Wie de woning aan de straatzijde ziet, merkt nauwelijks dat ze werd verbouwd. Het hoofdvolume bleef grotendeels behouden, net als de voorgevel en verschillende interieurelementen zoals de oorspronkelijke trap en binnendeuren. Pas verder in de woning wordt duidelijk hoe ingrijpend de renovatie ruimtelijk is.
Ook energetisch werd de woning grondig gerenoveerd. De energierenovatie werd uitgevoerd volgens het box-in-boxprincipe: binnen de bestaande woning kwam een nieuwe geïsoleerde schil die de energieprestatie sterk verbeterde. Ventilatie, vloerverwarming en zonnepanelen vormen samen de technische basis van het hedendaagse comfort. Zo kon de woning energiezuiniger en comfortabeler worden gemaakt zonder het bestaande hoofdvolume of de architectuur aan de straatzijde ingrijpend te wijzigen.
Ook in de materiaalkeuze ligt de nadruk op dagelijks gebruik. De volledige gelijkvloerse verdieping werd uitgevoerd in onderparket en voor het werkblad in de keuken werd inox gekozen. Het zijn materialen die doorheen de jaren veranderen. Het parket draagt intussen de sporen van jarenlang wonen; het inox heeft door het gebruik een zachte glans gekregen. De materialen worden er niet minder van. Hun veroudering maakt zichtbaar dat de woning niet als een decor is ontworpen, maar om in te leven.
De renovatie zit uiteindelijk vooral in de manier waarop de bestaande woning opnieuw werd georganiseerd. De ingreep maakt de woning niet groter, maar verandert wel hoe de verschillende ruimtes met elkaar en met de tuin verbonden zijn.
Vanuit de zithoek achteraan loopt het zicht over de keuken en de eettafel naar het groen. Daar komt de nieuwe organisatie van de woning samen: een rijwoning uit de jaren zestig, een hedendaagse leefkeuken en een diepe stadstuin die opnieuw een centrale plaats in het wonen heeft gekregen.
Fotografie door Bart Van Wetter